نارسایی آدرنال چیست؟

شایسته عسگریان
1398-3-27 |
نارسایی آدرنال چیست؟

نارسایی آدرنال زمانی اتفاق می افتد که کورتیزول (هورمون استرس) کافی در بدن وجود ندارد. این یک وضعیت بسیار تهدید کننده است که نیازمند توجه فوری پزشکی است.

غدد آدرنال درست در بالای کلیه قرار دارند و مسئول تولید هورمون کورتیزول هستند. کورتیزول به کنترل میزان فشار خون و سطح قند خون کمک می کند و به عنوان بخشی از واکنش استرس بدن بروز پیدا می کند.

علائم

برخی علائم نارسایی آدرنال عبارتند از:

هیپوتنشن (فشار خون پایین)

شوک هیپوولمیک (کاهش حجم خون)

تهوع

استفراغ

هیپوگلایسمیا (فشار خون پایین)

درد شکمی

گیجی

کما

سبکی سر

دلایل بروز

نارسایی آدرنال می تواند دلایل بسیاری داشته باشد.

نارسایی اولیه آدرنال

که به عنوان بیماری آدیسون نیز شناخته می شود، وضعیتی است که در آن کمبود کورتیزول در بدن ناشی از مشکلات خود غدد آدرنال رخ می دهد. شرایط بسیاری وجود دارد که می تواند باعث نارسایی اولیه آدرنال شود. برخی از آنها عبارتند از:

آدرنالیت اتوایمیون: به معنای آسیب غدد آدرنال توسط سیستم ایمنی خود فرد که شایع ترین علت نارسایی اولیه آدرنال است. در این وضعیت، سیستم ایمنی فرد حمله می کند و به تدریج غدد فوق کلیه را از بین می برد.

عفونت هایی مانند سل، ایدز و عفونت های قارچی

سرطانی که از قسمت های دیگر بدن به غدد آدرنال سرایت پیدا می کند

آدرنالکتومی دو طرفه: عمل جراحی که در آن هر دو غده آدرنال برداشته می شوند

هیپرپلازی آدرنال مادرزادی: وضعیتی است که فرد از زمان تولد دچار آن می باشد و در آن توانایی غدد فوق کلیه برای ایجاد هورمون ها بسیار محدود است

آدرنو میلو نوروپاتی: یک اختلال عصبی ارثی است که نارسایی آدرنال یکی از علائم رایج آن به شمار می رود.

نارسایی ثانویه آدرنال

در این حالت نیز مقدار کورتیزول در بدن ناکافی است اما به علت مشکل ناشی از غده هیپوفیز ایجاد می شود. غده هیپوفیز هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH) را تولید می کند که سپس غدد فوق کلیه را جهت آزاد سازی کورتیزول تحریک می کند. نارسایی آدرنال ثانویه ممکن است ناشی از شرایط زیر باشد:

تومور هیپوفیز: رشد غیرطبیعی سلولهای موجود در غده هیپوفیز

سندرم شیهان: حالتی که غده هیپوفیز به علت خونریزی شدید در هنگام زایمان آسیب می بیند

آسیب سر تروما: ضربه به سر می تواند به غده هیپوفیز آسیب برساند چراکه این غده در مغز قرار دارد

افراد مبتلا به نارسایی اولیه آدرنال در معرض خطر بیشتری برای بروز نارسایی آدرنال نسبت به افرادی هستند که دارای نارسایی ثانویه آدرنال می باشند.

با این حال، اگر شرایط بیمار به درستی تشخیص داده نشود یا به خوبی مورد درمان قرار نگیرد، با هر دو نوع نارسایی اولیه و ثانویه آدرنال، احتمال وجود نارسایی آدرنال بالا خواهد بود.

قطع داروهای گلوکوکورتیکوئید

اگر برای یک دوره طولانی مدت از داروهای گلوکوکورتیکوئید استفاده کرده اید و به طور ناگهانی استفاده از آن را قطع کنید، در معرض خطر ابتلا به نارسایی آدرنال هستید.

خونریزی آدرنال

این یک اتفاق نادر است که در آن یک یا هر دو غده آدرنال خونریزی می کنند. اینکه دقیقا این اتفاق چگونه رخ می دهد در حال حاضر ناشناخته است، اما فرض پزشکان اینست که این وضعیت مرتبط با واکنش غدد آدرنال به فشار ناشی از شرایطی مانند سپسیس (عفونت خون)، سوختگی، تروما (ضربه به سر) و استفاده از آنتی کوگولانت (ضد انعقادکننده خون) می باشد.

دو نوع خونریزی آدرنال وجود دارد: خونریزی یک طرفه آدرنال (که فقط یک غده آدرنال را تحت تاثیر قرار می دهد) و خونریزی دو طرفه (که بر روی هر دو غده اثر می گذارد). فقط نوع دو طرفه این خونریزی منجر به نارسایی آدرنال می شود.

در اغلب موارد، معمولا یک رویداد وجود دارد که نارسایی را تحریک می کند. بیماری های دستگاه گوارش می تواند موجب نارسایی آدرنال شود و هرچند کمتر رایج است می تواند عفونت، استرس فیزیکی، استرس جراحی، استرس عاطفی و کم آبی بدن را نیز تحریک کند.

تشخیص

تشخیص نارسایی آدرنال معمولا بسیار دشوار است چرا که علائم آن با علائم بسیاری از وضعیت های دیگر مانند سپسیس و شوک قلبی (کارتوژنیک) مشترک می باشد. این دشواری به ویژه زمانی افزایش می یابد که بدانیم این وضعیت بسیار خطرناک و تهدیدکننده است و هرگونه تاخیر در درمان آن می تواند مرگبار باشد.

برخی از آزمایشات مورد استفاده برای تشخیص نارسایی آدرنال عبارتند از:

آزمایش تحریک ACTH : این آزمایش، پاسخ غدد آدرنال به تحریک را با استفاده از ACTH اندازه گیری می کند. این آزمایش بررسی می کند که آیا غدد آدرنال به طور مناسبی به ACTH با انتشار کورتیزول پاسخ می دهند یا خیر. ابتدا سطوح کورتیزول در خون را اندازه گیری می کند، سپس تزریق ACTH را انجام می دهد و سطح کورتیزول خون را دوباره بررسی می کند.

سایر آزمایش های خون برای بررسی میزان قند خون، سطح کورتیزول، سطح پتاسیم و میزان سدیم نیز ممکن است انجام شوند.

تشخیص نارسایی آدرنال در دوران بارداری به دلیل بسیاری از تغییرات (هورمونی و غیرهورمونی) پیچیده است. پزشک معمولا نارسایی آدرنال در یک زن باردار را زمانی تشخیص می دهد که علائم آن شدید باشد و یا دچار قند خون پایین، ویار مواد غذایی نمکی و سدیم خون پایین باشند.

درمان

دوزهای بالای هیدروکورتیزون (یک کورتیکواستروئید) درمان اصلی نارسایی آدرنال است. تزریق هیدروکورتیزون می تواند به صورت وریدی (از طریق رگ) یا عضلانی (از طریق عضله) باشد.

مایعات وریدی (IVF) برای کمک به معضل کاهش آب بدن و فشار خون پایین نیز تجویز می شوند.

پس از این که نارسایی تحت کنترل قرار گرفت، درمان عفونت اصلی یا برطرف ساختن شرایطی که موجب بروز نارسایی آدرنال شده (در صورت وجود) آغاز می شود.

مقابله

اگر نارسایی آدرنال را تشخیص داده اید یا در گذشته دچار نارسایی آدرنال بوده اید، همیشه باید یک کارت پزشکی یا برچسبی که نشان دهد شما نارسایی آدرنال دارید، همراه خود داشته باشید. این مسئله به خصوص کمک می کند اطمینان حاصل کنید که در صورت بروز نارسایی آدرنال در شما، درمان مناسبی دریافت خواهید کرد.

به عنوان مثال، اگر در یک موقعیت اضطراری شما را درحالت غیر هشیار و بدون کارت یا برچسب نارسایی آدرنال به بیمارستان بیاورند، زمان ارزشمندی صرف تلاش برای تشخیص بیماری شما یا حتی به اشتباه صرف درمان بیماری دیگری با علائم مشابه شود.

همانطور که پزشک شما دستور می دهد، ممکن است لازم باشد خود را برای افزایش مصرف گلوکوکورتیکوئید یا دریافت تزریق اضطراری آماده کنید، به ویژه زمانی که در وضعیت استرس زیاد _چه فیزیکی، چه احساسی_ قرار دارید.

اگر فرزند شما نارسایی آدرنال داشته باشد، به عنوان والدین باید به نشانه های استرس توجه داشته باشید و همیشه آماده تزریق اضطراری گلوکوکورتیکوئید یا افزایش دوز یا گلوکوکورتیکوئیدی خوراکی باشید.

نکات بیشتر

اگر در معرض خطر ابتلا به نارسایی های آدرنال هستید، توصیه های زیر را در نظر داشته باشید:

همیشه گلوكوكورتیكوئید (معمولا هیدروكورتیزون) را همراه خود داشته باشید.

از پزشک خود بخواهید تا تکنیک مناسب جهت تزریق عضلانی گلوکوکورتیکوئید را به شما بیاموزد.

اگر کودک شما دارای نارسایی آدرنال می باشد یا قبلا مبتلا بوده است، حتما اطمینان حاصل کنید که معلمان و همچنین مدیر مدرسه او کاملا در جریان شرایط اضطراری وی هستند.

در صورت امکان اطمینان حاصل کنید که پرستار مدرسه در صورت لزوم قادر به انجام صحیح تزریق گلوکوکورتیکوئید باشد.

سخن آخر

نارسایی آدرنال یک حادثه خطرناک و بالقوه است. اگر شما هرگونه کم کاری یا نارسایی آدرنال داشته باشید، باید اطمینان حاصل کنید که خودتان و افراد اطراف شما به اندازه کافی برای وقوع احتمالی شرایط اضطراری آماده هستند. آمادگی در این شرایط، کلید مدیریت هرگونه شرایط اضطراری می باشد که ممکن است رخ دهد. علاوه بر این، آمادگی شما می تواند به شما کمک کند مطمئن باشید که سلامت خود را به بهترین نحو ممکن حفظ خواهید کرد.

۴.۴ از ۵
دیدگاه شما