Warning: file_put_contents(catalog/view/theme/tebfix/stylesheet/bundle/blog/_allcss.v111111.min.css): failed to open stream: No such file or directory in /home/tebfixir/public_html/catalog/view/theme/tebfix/template/common/header_blog.tpl on line 96Warning: file_put_contents(catalog/view/theme/tebfix/stylesheet/bundle/blog/blog_article.v111111.css): failed to open stream: No such file or directory in /home/tebfixir/public_html/catalog/view/theme/tebfix/template/common/header_blog.tpl on line 109

مروری بر عوارض دیابت

شایسته عسگریان
1398-4-10 |
مروری بر عوارض دیابت

دیابت یک بیماری مزمن و پیشرونده است که باید هر روز بر آن نظارت داشت. تاکنون استفاده از داروهای مناسب، افزایش آگاهی، استفاده از ابزار مفید و دیگر موارد به افراد مبتلا به دیابت برای داشتن عمری طولانی تر کمک کرده اند. هرچند هرچه که عمر انسان طولانی تر باشد، فرصت بیشتری برای پیشرفت عوارض این بیماری نیز فراهم می آید. این بدان معنی نیست که تمامی افراد مبتلا به بیماری دیابت دچار عوارض این بیماری خواهند شد. اما همه افراد باید مرتبا دیابت خود را کنترل کنند تا از بروز مشکلات جدید پیشگیری کنند. بهترین شیوه برای پیشگیری از عوارض دیابت، کنترل قند خون، فشار خون و وزن و نگاه داشتن آن ها در محدوده نرمال است. قند خون به شدت بالا موجب آسیب به بسیاری از ارگان های بدن می شود. افزایش فشار خون و چاقی مفرط به قلب فشار آورده و کنترل دیابت را سخت تر می کنند. درضمن شما باید مرتبا به ملاقات پزشک های متخصص خود – پزشک عمومی، متخصص چشم، متخصص بیماری های پا، متخصص قلب و... – بروید، زیرا اگاهی از بروز نشانه ها و علائم جدید به پزشکتان در درمان سریعتر عوارض دیابت کمک می کند. علاوه بر این، کنترل قند خون و تغییر در سبک زندگی می تواند از عوارض دیابت پیشگیری کند و یا آن ها را به تاخیر بیندازد. شناخت این عوارض، آگاهی را افزایش داده و فرد را نسبت به مراقبت بیشتر از خود تحریک می کند.

دیابت چه نوع عوارضی در پی دارد؟

عوارض دیابت بر دو نوعند: ماکروواسکولار (عوارض رگ های خونی بزرگ) یا میکروواسکولار (عوارض رگ های خونی کوچک).

عوارض ماکروواسکولار عبارتند از بیماری های کاردیوواسکولار مانند حملات قلبی، سکته و نارسایی جریان خون به پاها (بیماری عروق محیطی). این نوع عوارض به دلیل تصلب شرایین (سفت و سخت شدن عروق) به وجود می آید. مقدار غیرطبیعی لیپید خون، اتخاذ رژیم غذایی ناسالم، اضافه وزن یا چاقی مفرط، ورزش نکردن و داشتن فشار خون بالا می تواند باعث بروز این نشانه ها شود. علاوه بر کنترل قند خون، شما باید تمامی این عوامل خطرزا را نیز بشناسید تا بتوانید از بروز سکته و حملات قلبی پیشگیری کنید.

عوارض میکروواسکولار عبارتند از آسیب به چشم (رتینوپاتی)، آسیب به کلیه ها (نفروپاتی) و آسیب به عصب ها (نوروپاتی). از این نوع عوارض می توان با کنترل قند خون پیشگیری کرد یا آن ها را تخفیف داد. در مورد مقدار مناسب و نرمال قند خون خود با پزشکتان صحبت کنید و سعی کنید که هر روز میزان قند خونتان را به آن مقدار برسانید.

در مورد این عوارض چه باید بدانم؟

بیماری کلیوی (نفروپاتی): دیابت عامل خطرزای بزرگی برای بیماری کلیه است. در حقیقت، یک سوم افراد مبتلا به دیابت به بیماری کلیوی دچار می شوند و درضمن دیابت رایج ترین دلیل بروز ازکارافتادن کلیه محسوب می شود. دیابت می تواند به دیواره هایی که از کلیه ها حفاظت می کنند و نیز به غشای زیرینی که روند تصفیه در ان اتفاق می افتد، آسیب بزند. کلیه ها از رگ های خونی تشکیل شده اند که مسئول تصفیه خون هستند. هنگامی که رگ های خونی آسیب می بینند، تاکسین در خون تولید می شود. پزشک متخصص شما باید هنگام انجام هر آزمایش خون، عملکرد کلیه شما را نیز بررسی کند. علاوه بر این برای بررسی عواقب بیماری کلیه در مجاری ادرار، آزمایش ادرار نیز باید انجام شود. پزشک شما ممکن است برای پیشگیری از آسیب کلیوی، استفاده از داروی فشار خون به نام بازدارنده ACE را برای شما تجویز کند. افزایش فشار خون به قلب و کلیه شما فشار وارد کرده و اوضاع را از آن چیزی که هست، پیچیده تر می کند. اگر دارویی برای شما تجویز شد، حتما آن را مصرف کنید. اگر سیگاری هستید، سیگار را ترک کنید و اگر به مصرف نمک حساسیت دارید، از غذاهای پرنمک مانند غذاهای اماده و یخ زده دوری کنید. این نوع غذاها سرشار از سدیم (نمک) هستند و با ایجاد فشار بر روی رگ های خونی، فشار را افزایش می دهند.

بیماری کلیوی پنج مرحله دارد. اولین مرحله، ملایم و آخرین مرحله نیز وخیم است که درمان آن شامل دیالیز یا پیوند کلیه می باشد. بیشتر اوقات، افراد تا زمان پیشرفت بیماری کلیه تا مراحل آخر، متوجه نشانه های آن نمی شوند. بنابراین باید مرتبا با پزشک خود در ارتباط باشید. بیمار فعالی باشید و مرتبا در مورد بیماری خود سوال بپرسید تا از عملکرد کلیه خود اگاه باشید. خوشبختانه کنترل قند خون، فشار خون و وزن به پیشگیری از بیماری کلیه کمک می کند. علاوه بر این، آزمایش کلیه منطم یکی از مهمترین روش های پیگیری وضعیت سلامتی کلیه می باشد.

آسیب عصبی (نوروپاتی): نوروپاتی بیش از همه در پاها و دست ها ایجاد می شود، اما می تواند موجب آسیب به عصب ها در دیگر نواحی بدن نیز بشود. نوروپاتی غیر ارادیدر مثانه، سیستم گوارشی و ارگان های تولید مثل بروز پیدا می کند. نوروپاتی محیطی بر روی دست ها و پاها تاثیر می گذارد. درد عصب ها آزار دهنده است. این بیماری باعث بروز نشانه های غیرمعمول می شود. برای مثال، آسیب عصبی معده ها موجب سیری کاذب و نامنظمی میزان قند خون می شود. نوروپاتی محیطی اغلب به صورت احساس سوزش یا کرختی و خارش توصیف می شود. افراد مبتلا به درد عصبی در دست و پاها در تشخیص جراحت پاهایشان عاجز هستند؛ مثلا اگر بر روی جسمی تیز پا بگذارند یا سنگی به پایشان برخورد کند، متوجه نخواهند شد. این امر موجب بروز عفونت های جدی می شود. در این صورت اگر قند خون فرد نیز بالا باشد، جراحت های پا به کندی درمان شده و منجر به قطع عضو می گردد. اگر مدت هاست که مبتلا به دیابت هستید، به خصوص اگر قند خونتان به شدت بالاست، بیشتر در معرض خطر ابتلا به نوروپاتی هستید. بهترین کاری که می توان برای پیشگیری از نوروپاتی انجام داد، کنترل قند خون و نگاه داشتن ان در محدوده نرمال است. اگر فکر می کنید مشکلی برایتان پیش آمده، حتما با پزشک خود تماس بگیرید.

اگر پزشک، بیماری نوروپاتی غیر ارادی را رد شمل تشخیص داد، باید از روش های درمانی مشخصی پیروی کنید، مانند پیروی از رژیم غذایی خاص، مشاوره با روانشناس یا مصرف داروهای خاص.

اگر پزشکتان وجود بیماری نوروپاتی محیطی را در شما تشخیص داد، باید زیر نظر پزشکتان آزمایش های پا را انجام دهید تا ببینید که پایتان حس لامسه دارد یا خیر. اگر حس لامسه شما کاهش یافته، پاهایتان وضعیت غیرعادی مثل عفونت قارچی یا دفرمه شدن ناخن داشت، پوستتان بیش از اندازه خشک بود و ترک و زخم و بریدگی داشت، باید برای آزمایش های بیشتر به پزشک متخصص پا مراجعه کنید. اگر به پزشک متخصص پا مراجعه نمی کنیدف حداقل در هر دیدار با پزشک خود کفش ها و جوراب هایتان را از پا درآورید. در خانه حتما به طور منطم پاهایتان را بررسی کنید و حتما:

هرروز جوراب هایتان را عوض کنید و جوراب خشک و تمیز بپوشید.

کرم های نرم کننده به پاشنه پایتان بمالید (هرگز از لوسیون بین انگشتانتان استفاده نکنید)

مابین انگشت های پایتان را به خوبی خشک کنید (رطوبت زیاد موجب بروز عفونت های قارچی می شود)

هرگز پابرهنه تردد نکنید، همیشه کفشتان را پیش از پوشیدن خوب تکان دهید و کفش های راحت، مناسب و اندازه پایتان بپوشید.

رتینوپاتی (آسیب چشمی): افزایش قند خون موجب آسیب به رگ های کوچک پشت چشم می شود که این امر باعث خونریزی چشم یا نشت مایعات از آن می گردد. افراد مبتلا به دیابت در معرض خطر بیماری های چشمی مانند رتینوپاتی، ورم لکه ای دیابتی (DME)، آب مروارید و آب سیاه قرار دارند. این عوارض چشمی اگر کاملا درمان نشوند، منجر به کاهش بینایی و حتی کوری می شوند. افراد مبتلا به دیابت باید آزمایش اتساع چشم انجام دهند. بنابراین بیمار فعالی باشید تا از بتوانید از عوارض مربوطه پیشگیری کنید. اگر به دیابت مبتلا هستید و نشانه های رتینوپاتی ندارید، باید حداقل هر دو سال یکبار آزمایش چشم بدهید، اما اگر مشکلات چشمی دارید، باید سالی یک بار این کار را انجام دهید. کنترل دیابت با مصرف داروهای تجویز شده، تحرک داشتن و اتخاذ رژیم غذایی سالم می تواند از کاهش بینایی شما پیشگیری کند و یا آن را به تاخیر بیندازد. به علاوه، تشخیص زودهنگام و در ادامه مراقبت های مناسب می تواند در حفظ بینایی چشمتان به شما کمک کند.

فشار خون بالا و بیماری قلبی: افراد مبتلا به دیابت در معرض خطر افزایش فشار خون هستند و درضمن دوبرابر نسبت به سایر افراد نیز بیشتر در معرض حملات قلبی و سکته قرار دارند. درواقع باید دیابت را نه تنها به عنوان یک بیماری مرتبط با قند خون، بلکه به عنوان بیماری کاردیوواسکولار نیز در نظر گرفت. در این صورت می توان از گسترش بیماری های قلبی پیشگیری کرد و یا آن را به تاخیر انداخت. بنابراین کنترل قند خون، فشار خون، کلسترول و وزن و نگاه داشتن آن ها در محدوده نرمال امری مهم است. علاوه بر این، اگر سیگاری هستید، باید سیگار را ترک کنید. ترک سیگار خطر ابتلا به سکته را کاهش داده و قند خون و فشار خون را کم می کند. معمولا فشار خون بالا علائمی ندارد و به همین دلیل است که اغلب از آن با نام "قاتل خاموش" یاد می کنند. اکثر افراد اطلاعی ندارند که به بیماری فشار خون بالا مبتلا هستند. البته از جمله علائم این بیماری می توان به سردرد یا سبکی سر اشاره کرد.

بنابر اظهارات موسسه قلب آمریکا، فشار خون نرمال کمتر از 80/120 mm/Hg است. عدد بالایی، فشار خون سیستولیک (انقباضی)، میزان فشار درون سرخرگ ها در هنگام ضربان قلب (یا در هنگام کار کردن) می باشد و عدد پایینی، فشار دیاستولیک (انبساطی) فشار میان ضربان ها را در هنگام استراحت قلب نشان می دهد. اگر پزشکتان دارویی برای شما تجویز کرد، حتما آن را مصرف کنید. اگر به شما توصیه شد که دستگاه اندازه گیری فشار خون خریداری کنید و در منزل فشارتان را اندازه بگیرید، حتما این کار را انجام دهید. اگر فشار خونتان بیشتر از مقدار نرمال است، حتما به پزشکتان اطلاع دهید. تغییر رژیم غذایی نیز به کاهش فشار خون کمک می کند. غذاهایی که سرشار از سدیم (نمک) هستند، فشار خون را افزایش می دهند. به غذاهایتان نمک اضافه نکنید و از مصرف غذاهای آماده، از جمله غذاهای کنسروی اجتناب کنید. اگر در خانواده تان سابقه بیماری قلبی وجود دارد، بیشتر از سایر افراد در معرض خطر قرار دارید، به خصوص اگر مبتلا به دیابت هستید، اما خوشبختانه می توانید با تنظیم قند خون و لیپید (HDL و LDL و تری گلیسیرید) خونتان، شاخص توده بدنی و اندازه دور کمر در محدوده نرمال و افزایش تحرک بدنی از خطر بیماری بکاهید. بهتر است که در مورد اعداد مناسب خودتان با پزشک متخصصتان صحبت کنید. معمولا اعداد نرمال در اکثر افراد بدین ترتیب است:

هموگلوبین A1c، 7 درصد یا کمتر

میزان کل کلسترول کمتر از 200 mg/dL

LDL کمتر از 100 mg/dL

HDL بیشتر از 40 mg/dL برای مردان و بیشتر از 50 mg/dL برای زنان

تری گلیسیرید کمتر از 150 mg/dL

دور کمر برای مردان کمتر از 101 سانتی متر و برای زنان کمتر از 89 سانتی متر

شاخص توده بدنی بین 18.5 تا 24.4 کیلوگرم بر مترمربع

مقدار ورزش: 150 دقیقه تمرین نه چندان سنگین در هفته

پیشگیری از عوارض دیابت

بالا بودن سطح قند خون باعث تغییراتی در رگ های خونی و نیز سلول های خونی می شود که این امر باعث ایجاد نقش در جریان خون به سمت ارگان های مختلف بدن می شود. تغییر در سبک زندگی به کاهش قند خون و پیشگیری از عوارض دیابت کمک می کند. هیچگاه برای اقدام دیر نیست. حتی اگر به مدت طولانی مبتلا به دیابت هستید، می توانید با اعمال تغییراتی در زندگی به بهبود وضعیت سلامتیتان کمک کنید.

نگاه داشتن میزان قند خون در محدوده نرمال: از میزان قند خون نرمال برای بدن خودتان اگاه شوید. قند خون بسیار بالا (هایپرگلایسمیا) و قند خون بسیار پایین (هیپوگلایسمیا) بسیار خطرناک است. نگاهداری قند خون در محدوده نرمال به شما در پیشگیری از آسیب رگ های خونی بزرگ و کوچک کمک می کند. اگر متوجه افزایش موقتی قند خونتان شدید، ناراحت نشوید، اما اگر این افزایش همراه با الگویی ثابت ادامه داشت، حتما اقدام کنید. اگر هرکاری را که لازم بود انجام دادید، اما باز هم قند خونتان بالا بود، با پزشک خود تماس بگیرید (ممکن است به مصرف دارو نیاز داشته باشید). از آنجا که دیابت یک بیماری پیشرونده است، گاهی باید تغییراتی در زندگی اعمال کرد.

کاهش وزن: کاهش وزن یکی از مهمترین روش ها برای کاهش قند خون است. علاوه بر این، این کار فشار روی قلب را کم کرده و خطر ابتلا به بیماری قلبی را کاهش می دهد. داشتن وزنی ایده آل به کاهش مقاومت انسولین کمک کرده و به بدن اجازه می دهد تا از انسولین ترشح شده استفاده کند. این کار فشار را از روی پانکراس برداشته و سلول های بتا (سلول هایی که از آن ها برای تولید انسولین استفاده می شود) را حفظ می کند. کاهش 10 درصد از وزن به بهبود وضعیت سلامتی شما کمک می کند. اگر مدتی طولانی است که سعی در کاهش وزنتان دارید و موفقیت چندانی کسب نکرده اید، می توانید از گزینه جایگزینی وعده ها استفاده کنید. وعده های جایگزین حاوی مقادیر کنترل شده ای کالری و کربوهیدارت هستند.