مروری بر بیماری فشار خون بالا (هایپرتنشن)

شایسته عسگریان
1398-3-23 |
مروری بر بیماری فشار خون بالا (هایپرتنشن)

هایپرتنشن یا همان فشار خون بالای مزمن، یکی از رایج ترین مشکلات در حوزه پزشکی است. فشار خون بالا معمولا علائم خاصی ندارد و همیشه در مراحل اول تشخیص داده نمی شود. این بیماری معمولا منجر به حملات قلبی، سکته و بیماری کلیه و دیگر بیماری های جدی می شود. از آنجا که هایپرتنشن بسیار رایج و پر از عواقب است، همه باید مرتبا میزان فشار خون خود را چک کنند. اگر شما به فشار خون بالا مبتلا هستید، باید مرتبا با پزشک متخصص خود در ارتباط باشید.

نشانه ها و علائم بیماری فشار خون بالا

علائم فشار خون بالا تنها هنگامی بروز پیدا می کند که بیماری پیشرفت زیادی کرده باشد. در بسیاری موارد، علائم هایپرتنشن، حمله قلبی و یا سکته ناگهانی است. به همین دلیل از هایپرتنشن اغلب با عنوان "قاتل خاموش" یاد می شود. هایپرتنشن بر اساس میزان بالا بودن فشار خون به زیر مجموعه های زیر دسته بندی می شود:

هایپرتنشن مرحله 1: فشار انقباضی (سیستولیک) بین 130 تا 139 mmHg یا فشار انبساطی (دیاستولیک) بین 80 تا 89 mmHg

هایپرتنشن مرحله 2: فشار انقباضی (سیستولیک) بیش از 139 mmHg یا فشار انبساطی (دیاستولیک) بیش از 89 mmHg

نکته: پیش هایپرتنشن به وضعیتی گفته می شود که فشار خون بیشتر از حد نرمال باشد، اما نه آنقدر زیاد که بتوان آن را هایپرتنشن نامید. در پیش هایپرتنشن، فشار انقباضی بین 120 تا 129 میلی متر جیوه و فشار انبساطی کمتر از 80 میلی متر جیوه است.

پیش هایپرتنشن و هایپرتنشن مرحله 1 و 2 به ندرت نشانه ها و علائمی از خود بروز می دهند. با این وجود ممکن است دارای علائمی باشند که به شرح زیر است:

سردرد

سرگیجه

خون دماغ شدن

حالت تهوه، استفراغ

تنگی نفس

تاری دید

هایپرتنشن وخیم

علاوه بر انواع بیماری فشار خون بالا که ذکر شد، نوع نادری نیز این بیماری وجود دارد که بسیار شدید بوده و آن را هایپرتنشن وخیم یا اورژانسی می نامند. این بیماری هنگامی تشخیص داده می شود که فشار خون به شدت بالا باشد و به برخی از ارگان های حساس بدن آسیب وارد شود. این اتفاق به دلیل عدم خونرسانی به ارگان ها و یا پاره شدن رگ های خونی بر اثر فشار خون بسیار بالا روی می دهد و ممکن است خونریزی چشمی، از کار افتادن کلیه، بی نظمی در ضربان قلب، حمله قلبی، پارگی سرخرگ یا سکته را به همراه داشته باشد.

نشانه های هایپرتنشن وخیم عبارتند از:

سرگیجه

از دست دادن هوشیاری

درد قفسه سینه

تنگی نفس

تغییر در بینایی

ضعف، سوزش یا خارش صورت، بازوها و پاها

به یاد داشته باشید که هایپرتنشن وخیم همیشه یک مورد اورژانسی بوده و نیازمند مراقبت های درمانی شدید می باشد.

دلایل بروز بیماری فشار خون بالا

فشار به وجود آمده بر اثر ضربان قلب باعث می شود که خون به سمت جلو و به طرف دیواره های ارتجاعی سرخرگ حرکت کند. در میان هر ضربان قلب، همان هنگام که ماهیچه های قلب در حال استراحت هستند، دیواره های سرخرگ به حالت اصلیخودشان باز می گردند و خون را به سمت بافت های بدن پیش می رانند. در بدن فرد مبتلا به بیماری فشار خون بالا، فشار درون سرخرگ آنقدر بالا است که کم کم باعث تخریب رگ های خونی می شود.

دلایل بروز بیماری فشار خون بالا معمولا به دو دسته کلی تقسیم می شوند:

هایپرتنشن اولیه، بدون هیچگونه دلیل شناخته شده ای که هایپرتنشن ضروری نیز نامیده می شود.

هایپرتنشن ثانویه که دلیل بروز آن مشکلات پزشکی اساسی است.

اکثر افراد مبتلا به فشار خون بالا، هایپرتنشن ضروری دارند.

هایپرتنشن اولیه

برخی عوامل خطرزا وجود دارند که ریسک پیشرفت بیماری فشار خون بالا را افزایش می دهند. رایج ترین آن ها افزایش سن، داشتن جنسیت مرد، چاقی و افزایش سطح کلسترول و تری گلیسیرید است. احتمال بروز هایپرتنشن در زمان یائسگی بیشتر است. بیماری فشار خون بالا در میان نژاد آفریقایی آمریکایی و نیز در میان افرادی که خانواده شان سابقه این بیماری را دارند، رایج تر است.

هایپرتنشن ثانویه

از دلایل بروز هایپرتنشن ثانویه، بیماری کلیوی، آپنه خواب (قطع موقت تنفس در خواب)، تنگی دریچه آئورت، بیماری رگ های خونی تامین کننده خون کلیه، انواع اختلالات غدد درون ریز، استفاده از قرص های خوراکی پیشگیری از بارداری، سیگار کشیدن، مصرف مشروبات الکلی، استفاده زیاد از داروهای ضد التهاب غیر استروییدی (NSAID) و استفاده از داروهای ضد افسردگی. مصرف بیش از حد نمک، عامل مهمی در پیشرفت بیماری فشار خون بالا می باشد.

تشخیص بیماری هایپرتنشن

هایپرتنشن زمانی تشخیص داده می شود که فشار خون فرد در زمان استراحت دائما بالا می رود.

نکته: فشار خون با دو عامل و عدد سنجیده می شود که از آن ها با نام های فشار خون انقباضی (سیستولیک) و فشار خون انبساطی (دیاستولیک) یاد می شود و مقدار طبیعی و نرمال آن ها به ترتیب، 120 بر روی 80 میلی متر جیوه می باشد.

مقدا فشار سیستولیک، فشار درون سرخرگ را در لحظه انقباض قلب نشان می دهد و عدد دیگر که فشار دیاستولیک است، نشانگر فشار شریانی (سرخرگی) مابین هر ضربان قلب و هنگام استراحت قلب می باشد.

اندازه گیری میزان فشار خون در مطب دکتر

اصولا فشار خون باید در محیطی ساکت، گرم و پس از حدود پنج دقیقه نشستن و استراحت فرد اندازه گرفته شود. فرد نباید حداقل از 30 دقیقه پیش از گرفتن فشار خون، قهوه بنوشد و یا تنباکو مصرف کند. تحت این شرایط و در فاصله حداقل پنج دقیقه ای، فشار خون دو بار باید اندازه گرفته شود. این کار باید انقدر تکرار شود که اختلاف فشار خون های اندازه گرفته شده کمتر از 5 میلی متر جیوه شود. اگر فرد در لحظه اندازه گیری فشار خون، استرس یا اضطراب داشته باشد و میزان فشار خونش بالا باشد، اصطلاحا به آن هایپرتنشن لباس سفیدها (پزشکان) می گویند. این نوع فشار خون که به دلیل استرس به وجود می آید، نشانه بیماری هایپرتنشن نیست و فشار خون دوباره باید اندازه گیری شود.