استفاده از انسولین برای درمان دیابت نوع دو

1398-2-30 |
استفاده از انسولین برای درمان دیابت نوع دو

بیماران مبتلا به دیابت نوع دو خوب می دانند که سبک زندگی سالم – از جمله رژیم، ورزش و کنترل وزن – بخش بسیار مهمی از روند درمان است. ممکن است که بیماران در طی روند درمان، داروهای خوراکی مصرف کنند و یا اینکه درمانشان تنها شامل یک نوع دارو و یا چندین دارو باشد؛ اما اگر اوضاع درمان بیماری دیابت نوع دو خوب پیش نرود و مصرف داروهای خوراکی کافی نباشد، پزشک تزریق انسولین را در دستور کار قرار می دهد


نحوه کار انسولین چگونه است؟

انسولین، گلوکوز موجود در خون را به سلول های بدن رسانده و بدین ترتیب قند خون را در سطح نرمالی نگاه می دارد. سلول های بدن از گلوکوز مذکور برای تامین انرژی استفاده می کنند. افرادی که به دیابت مبتلا نیستند، سطح انسولین تولیدی بدنشان به میزان طبیعیست؛ اما افراد مبتلا به دیابت نوع دو برای کنترل سطح انسولین و قند خون بدنشان به داروهای خوراکی نیاز دارند. هرچند در برخی از این افراد، استفاده از داروهای خوراکی به تنهایی نتیجه ای در برنداشته و تزریق انسولین نیز باید به روند درمانیشان اضافه شود.

نحوه مصرف انسولین

از آنجا که بیماران مبتلا به دیابت، روزانه نیاز به یک یا چندین بار تزریق انسولین دارند، باید نحوه تزریق آن را یاد بگیرند. بیماران باید با پزشک یا پرستارشان در مورد نوع شیوه دریافت انسولین مشورت کرده و نحوه تزریق آن را بیاموزند.

تزریق با استفاده از سوزن و سرنگ

تزریق انسولین را می توان با سرنگ و سوزن انجام داد. بیمار باید با پزشک یا پرستارش در مورد میزان انسولین تزریقی و نحوه تزریق زیرپوستی آن مشورت کند.

تزریق با قلم انسولین

برخی از افراد برای تزریق از قلم انسولین استفاده می کنند. این وسیله شبیه به خودکار بوده، اما در نوک آن سوزنی برای تزریق وجود دارد که با میزان مورد نیاز انسولین پر شده است.


 تزریق انسولین با استفاده از جت اینجکتور (افشانه زیر پوست بدون سوزن)

این دستگاه که به قلمی بزرگ شباهت دارد، به جای سوزن از فشار بالای هوا استفاده می کند تا انسولین را از طریق اسپری کردن روی پوست وارد بدن کند.

تزریق با استفاده از پمپ انسولین

پمپ انسولین یک دستگاه کوچک است که می توان آن را روی کمربند بست و یا در داخل جیب قرار داد. پمپ انسولین به یک لوله پلاستیکی کوچک و یک سوزن متصل است. این سوزن چندین روز زیر پوست قرار می گیرد و طی این مدت، دستگاه، انسولین را از طریق لوله مذکور به درون بدن پمپ می کند.


زمان استفاده از انسولین

برنامه زمانی و مقدار مناسب انسولین را پزشک متخصص بیمار مشخص می کند. برنامه زمانی مذکور به نوع انسولین دریافتی و برنامه روتین بیمار از جمله زمان صرف غذا و زمان و مقدار ورزش و تحرک بدنی او بستگی دارد.

برخی از افراد مبتلا به دیابت نوع دو که داروهای خوراکی مصرف می کنند نیز ممکن است برای تنظیم کامل گلوکوز خونشان، روزانه به یک بار تزریق انسولین احتیاج داشته باشند؛ برخی نیز به دو، سه یا چهار بار در روز تزریق نیاز دارند.

انواع انسولین در دسترس

سرعت عملکرد هر نوع انسولین با انواع دیگر متفاوت است. درواقع زمان فعال باقی ماندن هرکدام از انواع انسولین در خون بیماران با یکدیگر فرق دارد. برای مثال، انسولین های سریع العمل (سریع اثر)، 15 دقیقه پس از تزریق شروع به فعالیت در بدن کرده و حدود سه تا پنج ساعت فعال باقی می مانند. فعالیت انسولین طولانی اثر حدود یک ساعت پس از تزریق شروع شده و 24 ساعت فعال می ماند. برخی از افراد مبتلا به دیابت نوع دو برای تنظیم گلوکوز (قند) خونشان به تزریق دو یا چند نوع انسولین نیاز دارند.

هر نوع انسولین، یک نقطه شروع، یک نقطه اوج و یک طول دوره دارد.

·         نقطه شروع، به لحظه شروع به کار انسولین پس از تزریق در جهت کم کردن قند خون گفته می شود.

·         نقطه اوج، زمانیست که فعالیت انسولین در بدن به شدیدترین حالت ممکن خود در جهت کاهش قند خون بدن می رسد.

·         طول دوره، مدت زمانیست که انسولین در بدن بیمار باقی مانده و به فعالیت ادامه می دهد (مدت زمانی که طی آن قند خون بیمار در حال کاهش است)

از آنجا که سیستم بدن هر فرد مبتلا به دیابت نوع دو با فرد دیگر متفاوت است، بنابراین نقطه شروع، نقطه اوج و طول دوره انسولین برای هر فرد نیز می تواند متفاوت باشد. به همین جهت تیم پزشکی هر بیمار باید سعی کنند که با کمک و مشورت یکدیگر بهترین برنامه تزریق انسولین را به او ارائه دهند.

موارد زیر برخی از رایج ترین انسولین ها هستند که نقاط شروع، اوج و طول دوره آن ها مشخص شده و معمولا برای اکثر بیماران مشترکند.

انسولین سریع اثر:

نقطه شروع: 5 الی 15 دقیقه

نقطه اوج: 30 تا 90 دقیقه

طول مدت: 3 تا 5 ساعت

مثال:

آپیدرا  (insulin glulisine)

هومالوگ  (insulin lispro)

نووولوگ (insulin aspart)

انسولین کوتاه اثر:

نقطه شروع: 30 تا 60 دقیقه

نقطه اوج: 2 تا 4 ساعت

طول دوره: 5 تا 8 ساعت

مثال:

هومولین  (regular insulin R)

نووولین   (regular insulin R)

انسولین میان اثر:

نقطه شروع: 1 تا 3 ساعت

نقطه اوج: 8 ساعت

طول دوره: 12 تا 16 ساعت (ممکن است تا 24 ساعت هم طول بکشد)

مثال:

هومولین   (NPH insulin N)

نووولین   (NPH insulin N)

انسولین طولانی اثر:

نقطه شروع: 1 ساعت

نقطه اوج: نقطه اوجی ندارد.

طول دوره: 20 تا 26 ساعت

مثال:

لانتوس (insulin glargine)

لومیر  (insulin detemir) (نحوه عملکرد این دارو به دوز آن بستگی دارد، بنابراین حتی ممکن است که تنها 6 ساعت در بدن فعال باشد).

انسولین مخلوط (ترکیبی):

از آنجا که برخی افراد مبتلا به دیابت برای کنترل قند خونشان به تزریق چند نوع مختلف از انسولین نیاز دارند، ترکیبی از انسولین های میان اثر، سریع اثر، طولانی اثر و کوتاه اثر ساخته شده است.

نقطه شروع: 5 تا 60 دقیقه

نقطه اوج: متغیر است.

طول دوره: 10 تا 16 ساعت

مثال:

هومالوگ 50/50 (50 درصد میان اثر + 50 درصد سریع اثر)

هومالوگ 25/75 (75 درصد میان اثر + 25 درصد سریع اثر)

هومولین 50/50 (50 درصد میان اثر + 50 درصد کوتاه اثر)

هومولین 30/70 (70 درصد میان اثر + 30 درصد کوتاه اثر)

نووولین 30/70 (70 درصد میان اثر + 30 درصد کوتاه اثر)

نووولوگ 30/70 (70 درصد میان اثر + 30 درصد سریع اثر)

عوارض جانبی انسولین

عوارض جانبی احتمالی انسولین عبارتند از:

·         گلوکوز (قند) خون پایین (هیپوگلوکمیا)

·         افزایش وزن

 ترکیب انسولین و داروهای خوراکی مورد استفاده برای بیماران مبتلا به دیابت نوع دو، خطر کاهش بیش از حد قند خون را به همراه دارد، به ویژه اگر تحرک بدنی بیمار بیش از اندازه باشد و یا اگر بیمار، یک وعده غذایی را حذف کند، آن را به تاخیر بیندازد و یا کمتر از مقدار لازم غذا بخورد.

یکی از اعضای تیم پزشکی بیمار باید همواره نشانه های قند خون پایین را رصد کرده و توصیه های لازم در این زمینه را به وی ارائه دهد.

نکته آخر

در پایان باید گفت که اگر شما جزو آن دسته از افراد هستید که روزانه به تزریق انسولین نیاز دارید، بهتر است که از تکنولوژی جدیدی تحت عنوان نظارت مستمر بر میزان گلوکوز خون (CGM) استفاده کنید. معمولا آن دسته از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو (یا نوع یک) که انسولین تزریق می کنند، برای آزمایش سطح گلوکوز خونشان باید روزانه چندین بار، فشار سوزن بر روی انگشتانشان را تحمل کنند. CGM یک دستگاه قابل کاشت در بدن است که بدون نیاز به سوزن زدن به انگشتان به طور مستمر سطح گلوکوز خون فرد را اندازه می گیرد. هرچند در این مورد نیز برای کالیبره کردن دستگاه به سه تا چهار بار سوزن زدن به انگشت نیاز است. دستگاه CGM در زمان هایی که بیماران به طور طبیعی قادر به اندازه گیری سطح گلوکوز خون بدن نیستند، مانند زمان خواب یا ورزش، این کار را انجام می دهد. پزشک متخصص نیز با استفاده از این اطلاعات، دوز انسولین مناسب بیمار را به منظور کنترل بهتر گلیکمیک (سطح بالای گلوکوز خون) تعیین می کند. موسسات درمانی متعددی، استفاده از CGM را به بیماران توصیه می کنند.

شما نیز می توانید در اینباره با پزشک متخصص خود مشورت کنید.


۴.۴ از ۵
دیدگاه شما